Newyddion . News

Edrych ymlaen - looking forward
20th November 2016 - 0 comments

[Scroll down for English]
Gair bach, yn dilyn cyfnod o ddistawrwydd - i ddweud fy mod i yma o hyd!

Rwyf wedi cadw'n brysur ers y blogiad diwethaf yn ysgrifennu ac adolygu. Nawr rwy'n edrych ymlaen yn fawr iawn at weld y llyfr 'Tywydd Mawr mewn lluniau', a gyhoeddir gan y Lolfa, yn cyrraedd y siopau. Hanes rhywfaint o dywydd gwael Cymru a geir rhwng y cloriau, wedi'i adrodd trwy gyfrwng dros gant a hanner o luniau. Daw'r rheini o nifer o lyfrgelloedd ac archifau, gan unigolion, ffotograffwyr ac artistiaid, ac ambell i un gen i.

Roedd paratoi'r gyfrol yn golygu nad oedd gen i amser i dynnu llawer o luniau newydd yn ystod y flwyddyn, ac yn sicr ddim ers yr Eisteddfod. Eithriad i hynny oedd lluniau ar gyfer cloriau hunangofiannau Gareth Lewis

a Dai Jones Llanilar.

Ers rhyw fis rwyf hefyd wedi bod wrthi'n gweithio'n galed iawn ar brosiect diddorol iawn. Fe fydd hwnnw'n dod i ben cyn y Nadolig, ac fe soniaf fwy yn y flwyddyn newydd, os caf fyw ac iach.


Despite the recent silence, I'm still here!

It's been quite hectic since the Eisteddfod, hence the lack of new photographs - though I have taken a couple of cover pictures recently.

Very shortly 'Tywydd Mawr mewn lluniau' (Extreme weather in Wales - in pictures) will reach the bookshops. The volume, published by y Lolfa, tells some of the history of our wild Welsh weather through the medium of over 150 photographs and pictures - which are presented with bilingual captions. So hopefully those who aren't fluent in the language of heaven, will be able to appreciate the images.

In addition to finishing-off the book I've been, and still am, working on producing pictures for another book project. It's rather too soon to go into any details. I'm sorry to be so woolly about it. I'll update the blog early next year, if all goes well.

Diolch am ddarllen / Thanks for reading

Medi - Hydref 16
17th October 2016 - 0 comments

Does yna fawr o dynnu lluniau wedi bod yn ddiweddar.

Fe fues i'n canolbwyntio ar orffen 'Tywydd Mawr' erbyn diwedd mis Medi.

Fe fydd y llyfr ar y silffoedd cyn y Nadolig - gobeithio!

Rhwng hynny a chynnal nifer o sgyrsiau i gymdeithasau, beirniadu mewn sioeau lleol, a cheisio delio ag ôl-groniad gweinyddol, doedd dim amser, awydd na fawr o bwrpas i grwydro efo camera!

Ond dyma rai lluniau o ddiwedd mis Awst i ganol fis Hydref.


There's not much to say regarding September / October. I worked hard to finish 'Tywydd Mawr' (see above), a book on weather events in Wales, which should be on the shelves by Christmas. Then there were talks to local societies, judging photography at local shows and so forth.

However, I hardly ever leave the house without a camera of some sort - spot the iPhone pictures in this set!

Plymiwr - diver - y Borth

Gŵyl Môr - Aberystwyth - Sea Festival

Sioeau - Llangeitho / Phenrhyn-coch shows

Sioe Rhydypennau

Ongl wahanol ar bentref Bow Street. A 'different' angle on Bow Street

Machlud - yr olygfa tua'r gogledd - sunset looking north


Swper Cynhaeaf - Harvest Supper at Llandre

Billy'r morlo yng Nghaerdydd - Billy the Seal (Cardiff)

Cwch yn y Bae - yacht in the Bay

Llwybr yr arfordir - Coast Path at Wallog

Machlud dros y dre - sunset over Aberystwyth

Cofeb i David England - memorial tree for the late David England, Llandre

Pêl-droed Cymru 1 - 1 Georgia - World Cup qualifiers at Cardiff

Capel - Rug - chapel

Hen gapel - an old chapel at llangorwen


Pen Dam


Taith tractorau i godi arian - charity tractor run

Y diweddglo arferol - And the usual tailpiece
Machlud - sunset from our house
July-August 16
10th August 2016 - 0 comments
July-August 2016

Here I am on platform One, Borth station. There is only one platform, so I expect that the old sign is a bit of fun. If the train goes right, it's for Aberystwyth. To the left, then Machynlleth and beyond, here I come, heading for Paris.

An age of queues later, the shock of sunshine, and a hat still at home in dreary Ceredigion.

No hat, no shade.

Paris = strikes, and so it was that I had to walk a long hot way to my petite hotel room in Bercy, which was just a few hundred yards from Bercy Village and the restaurants and twee shops.

If I hadn't been so tired I would have visited the BnF, an old haunt of sorts, where unbelievably, in a dimly remembered life, I once presented a multi-media paper to an international conference. Now it's come to this!


There's a clue to my present visit in the morning paper.

Failing to get a direct return ticket from the UK to Lyon, I opted for a flight to Paris, travelling between the capital and Lyon by train.

A couple of hours out of Gare de Lyon, via beautiful views (and only one small wind farm - so different to Wales) and I arrive in the comparative furnace of Lyon.

Metro, funicular, a steep walk and I arrive at the hastily booked 'last room available in the universe' hotel. Or is it a cathedral? Or perhaps it's a mirage.

A stroll back to the church that overlooks the city to find a cheap sandwich and hopefully a hat. I found both, so didn't have to eat the hat, or rather cap, which has 'Lyon' stitched along the rim. I'm very taken with this new cap.

The panorama as seen from the cathedral.

JPii looks upon us all.

A small crew from Llanfaircaereinion wave the flag, and are inundated with requests for a photo. Everyone wants to be Welsh on this day. Someone tries to explain to a Japanese tourist how to visit the gang's website. Their approach eventually is to repeat the incomprehensible instructions very slowly and quite loudly. 'LLANFAIR-WITH-A-LION-ON-THE-END'. I tried the address: it didn't work.

Down the hill the city centre streets are ribbons of red, as Wales and Portugal supporters sing and dance and drink their dream. A police van pushes forward through a big group of Welsh and Portuguese who are dancing and singing together, totally blocking the road. Blotto to any differences, bound by happiness and released by beer. In the main group of reds, an over exuberant fan, unaware of his own physical frailties, performs a striptease, all the way down to where, from the lighter shade of pale made visible, the sun aint ever shone. An embarrassed young lady remonstrates, and within a second he's sober, hobbling from foot to foot trying to get his legs through his Y-fronts.

"Don't take me home" wherever that might be.

Lyon stadium, complete with, erm, lion.

Round he rolled his baleful eyes that witnessed huge affliction and dismay... (or something similar).

Wales are now 'A' list as far as the bank of press 'togs are concerned.

Stand and deliver the anthems. Ours seemed very 'out of sync'. A bad omen.

The end. We lost. They were better. Ronaldo was Ronaldo. Happy, sad, and everyone remains to sing. Outside, a hoarse, cyclical one verse rendition of 'Calon lân' is absorbed into the night air.

Squeezed into a tram, surrounded by Welsh fans from London, Dublin and New York and Cardiff, I get into the city centre eventually, only to have missed by a long while, the last funicular. So a very long sweaty climb up to the hotel, crossing from side to side to avoid the very drunk and the very dodgy, but not the corpsed young Frenchman unconscious with his legs in the road. The most dodgy of the dodgy topless young turks comes over, and we wake the corpse up, and they're both away at speed, each propping up the other. No agro, no hassle, just blokes looking out for each other.

At the hotel, I stand still at the desk for as long as it takes to get my key and say thanks for the complements 'You have inspired us. We are so sorry that you lost...' Cold shower. Bed. Two seconds of sleep and it's time for that buffet (i.e. stuff yourself 'till you're on the brink of throwing up) breakfast.

Standing in the queue at check-in for over two hours as a lone Flybe lady millimeter by millimeter, processes our sweaty hoard, makes my big breakfast the best idea of the day. Another hour or more of queuing for scanners and we're suddenly fast tracked through passport control. My feet are grateful.

Airport, design defeats utility.

Days of numbness pass, until eventually it's time to check-in my voucher at Gwesty Cymru. The voucher had run out due to me being unable for well over two months to eat properly. However, now minus a tooth, I was able to enjoy a sumptuous meal. The pudding, a blackcurrant / redcurrant concoction was sublime. If you're visiting Aber, book a table.

Duty calls and a couple of thousand years worth of lives from the local chapels are bussed to y Bala. As we depart, the driver receives a call to say that his mother has passed away. A subdued start to the day, no sing-song, not even a hymn.

Everyone behaved in a relaxed, contented manner on the train trip along the lake. However, the teddies placed on a seat opposite us by a couple of English train buffs looked a little stern. The 'daddy' had a large linen bag which eventually revealed another teddy, to whom he spoke in a daddyish way, and the little teddy was allowed to hang out of the window to enjoy the view. Perhaps the other bears were jealous of this gross favouritism.

Canolfan 'Byd Mary Jones' celebrates the bible society, and tells the tale of Mary Jones, who walked barefoot across the mountains to reach Thomas Charles (a famous preacher) at y Bala, to purchase a bible of her own. This act prompted the formation of what eventually became the Bible Society. The place new and spangley and full of tech, and is definitely worth a visit.

Nearby was the grave of 'Bob Tai'r Felin' a popular folk singer of my parent's generation. He is immortalised as 'Taid' (grandpa) in the film 'Noson Lawen'.

Back at the ranch, a Red Kite has taken to resting on a fence pole to the rear of our house. A few years ago this would have had me erupting in conservational delight, but now it's just rather ordinary and commonplace.

A nice evening at last, and kids from the holiday caravan park at Clarach enjoy a cool drink as their parents watch the sun sink into the golden sea.

Another evening at the same spot, and as the sun settles to bed, a dreamy mist floats around Craig y Fulfran.

Surprisingly, I did manage to do quite a bit of work during and in-between all these little jaunts. One trip on the most glorious of our summer days was to Pembrokeshire, to photograph two locations for my next book. Marian and I set off early to make a day of it...



Trwyn Strwmbwl

Garn Fawr

Melin Tregwynt

Y Stryd - Abereiddi

Diving at Abereiddi. This is the 'Blue Lagoon, a disused slate quarry right on the coast, which is used as a location for adventure sports and coasteering. A few years ago it was used as a venue for the Red Bull diving challenge.

Kayaks on a silver sea, Abereiddi

Porthgain, time to turn back home after a portion of fish and chips at the award winning quayside cafe. A few years ago this charming place was very Welsh (language), but it now seems very anglisized and in the throes of gentrification. Perhaps I'm wrong.

Next a trip to London - V&A and Proms (Marian). Rushing together down the street I noticed this, and there are no prizes for guessing the tune that re-embedded itself in my ear.

After London, a blast of fresh air at Ynyslas. There were lots of coastguards about, marking unexploded ordnance with blue tape. Not that these dogs were worried.

The downside of having a Red Kite on a pole in the field, is that the local rabbit population shifted to the comparative safety of our lawn.

Another nice evening, though surprisingly cool, and a jaunt around Nant-y-moch to Cwm Ceulan. This beautiful valley, above Tal-y-bont, is not for the feint hearted and definitely not for those who cannot reverse. Be warned.

All of a sudden i's August, and time to visit the National Eisteddfod at Abergavenny.
The volume 'Llangrannog a fi' Steff Jenkins had arrived in the post, and I wondered how the photo I took for the cover would work in the midst of hundreds of other books, in drawing attention and sales. (It is, I'm pleased to, say nearly topping the current bestseller list).

On the way down, we stopped at Trefeca to see the Hywel Harris exhibition, and had a lovely and informative chat with Richard, one of the custodians.

Nearby was Llangorse Lake, which has an ancient man-made island. And ducks, a great many ducks.

Our accommodation for the duration of the Eisteddfod - a lovely apartment right by the falls at Llangynidr.

We ventured via shuttle bus to the Maes, in good time to sign copies of 'Ceredigion: at my feet' at the Welsh Books Council stand. Thanks to all who purchased copies - I really hope you enjoy the volume.

I was there too to support the launch of 'The Archaeology of Upland Gwent' by Frank Olding, with excellent photographs by Toby Driver.

Who could this be, fiddling with his phone - a message from Jeremy perhaps?!

I venture to ask Eurig Salisbury, winner of the Literature Medal for his volume 'Cai' for a picture.

The next day, around and around I go, seeing what's to be seen on the Maes, hoping for a photographic muse...


Robin Huw Bowen

Y Lle Celf (Art pavilion)

Mari Thomas reflecting

Ruth Jên

Debbie Edwards - crown maker

A hat by Alison Todd

Lady Llanofer

Towards a gig by Huw Chiswell

Fans of Band Pres Llareggub

Band Pres Llareggub

Huw Chiswell

Saturday morning and time to depart our lovely riverside digs, and embark on a single track journey over the hills to Hay on Wye, and then home.

The Usk river at Crughywel / Crickhowell

The famous bridge

Partrishow church

The crooked church at Cwmyoy

Llanddewi (Nant Hodni) / Llanthony

The Priory

Llanthony show

An aptly named local ice-cream van

Capel y Ffin church

Baptist chapel, Capel y Ffin

We couldn't enter the chapel, as it was firmly locked, however I took this (somewhat poignant) photograph of the fresh cut flowers inside a window, pressing against the flowered panes.

The Gospel Pass from Capel y Ffin - revealing one of the best views in Wales. It's said that you can see nine counties from the highest point.

Wye Valley

A quick coffee and ice cream at Hay, and the dark clouds roll in. Back to a rather cold and dull Ceredigion. 'Don't take me home, please don't take me home...'

Thanks for reading this far, and as a reward, another beautiful Clarach sunset to close

09th August 2016 - 1 comment
Gorffennaf a mymryn o Awst 2016

Dyma fi, ar ddechrau'r mis ar Blatfform Un, yng ngorsaf reilffordd y Borth. Dim ond un platfform sydd i'w gael yn y Borth, felly rwy'n amau mai rhyw dynnu coes yw'r hen arwydd. Does byth newid platfform eiliad olaf yma; os yw'r trên yn mynd i'r dde, mae'n mynd i Aberystwyth, ac os yw'n mynd i'r chwith, fe fydd yn mynd i Fachynlleth a thu hwnt. Rwyf innau am fentro i'r chwith, i Birmingham, er mwyn 'hedeg i Baris'.

Roedd rhywbeth prin iawn i mi yn yr awyr ym Mharis, sef haul tanbaid. Dyma pryd y sylweddolais fod fy het haul yn dal adre yng ngwyll Ceredigion.

Dim het, dim cysgod.

Doedd hi ddim yn hawdd cyrraedd fy ngwesty bach hoff yn ardal Bercy (ganllath o Bercy Village, a'i bwytai di-ri, a siopau bach twî), gan fod streic a gwrthdystiad anferth yn ardal y Gare de Lyon. Cerdded, a cherdded, a cherdded amdani felly, yng nghanol y gwres yn gwau drwy'r gwrthdystwyr.

Taswn i ddim wedi blino cymaint, fe fyddwn wedi ymweld â'r llyfrgell genedlaethol - y BnF. Yn yr 'oes o'r blaen' fe fues i yno sawl gwaith, mewn cyfarfodydd a chynadleddau. Coeliwch neu beidio, fe roddais ddarlith aml-gyfrwng, reit heriol, mewn cynhadledd yno unwaith.


Mae'r papur newyddion yn y gwesty amser brecwast yn datgelu pam fy mod i ar daith! Ymlaen felly yn syth wedi tamaid o croissant, am y trên i Lyon, i weld Cymru yn chwarae yn erbyn Portiwgal.

Roeddwn wedi methu cael ehediadau nôl a mlaen o nunlle ym Mhrydain i Lyon, felly roedd raid hedfan i Baris, a dal trên i Lyon. Wedyn yr un peth am yn ôl i fynd adref, neu dyna oedd y bwriad.

Roedd y trên i Lyon (cwpwl o oriau) yn ddifyr iawn - golygfeydd hyfryd iawn (di-felinau gwynt). Wedi cyrraedd yr orsaf, dyma brynu tocyn teithio undydd, a chael metro ac wedyn funicular i gyfeiriad y gwesty.

Ac am westy - roeddwn wedi'i drefnu ar yr eiliad olaf, am bris gwirion, yn ystod oriau mân y bore.

Wele'r cyntedd - roedd fel cerdded i mewn i eglwys gadeiriol. Roedd yr ystafell (dim llun) yn fendigedig, a'r brecwast (cost ychwanegol!) - cystal ag unrhyw un a gefais erioed.

Rhyw hanner milltir crasboeth o orsaf y funicular yr oedd y gwesty, ac roedd raid cerdded nôl yno i gael gweld yr eglwys angyhoel ar ben y bryn, a'r olygfa banoramig o'r ddinas.

Golygfa i lawr tua'r ddinas (o'r Eglwys).

Y Pab John Paul yr Ail yn edrych draw am yr eglwys.

Roedd caffi bach rhad a siop (oedd, hwrê, yn gwerthu hetiau haul) yr ochr draw i'r eglwys, ac yno roedd criw o Lanfaircaereinion yn chwifio'r faner, a hwythau yn cael fawr o seibiant wrth i bawb o bobman erfyn am gael tynnu llun efo'r Ddraig Goch. Roedd pawb o bedwar ban eisiau bod yn Gymry heddiw!

Dyna anelu nôl i lawr am y dref, a heidiau o grysau coch ym mhobman. Roedd y traffig ar stop wrth i'r Cymry a'r Portiwgeaid ganu a dawnsio yng nghanol y strydoedd. "Don't take me home" aml-acennog.

Stadiwm hardd Lyon.

Llew y tu allan.

Round he rolled his baleful eyes, that witnessed huge affliction and dismay... (neu rywbeth felly).

A fuodd yna rioed gymaint o gamerâu'r wasg a'u hanel at dîm pêl-droed Cymru o'r blaen?

Safwn am yr anthemau

Diwedd y gêm. Hapus a thrist, ond pawb yn canu o hyd.

Erbyn i mi deithio nôl i ganol y ddinas o'r stadiwm (sydd yn BELL o'r ddinas) cefais y metro olaf i gyfeiriad y gwesty, ond roedd y funicular wedi hen gau. Doedd dim amdani ond cerdded i fyny'r bryn eithriadol o serth am ryw awr. Uchafbwynt y daith i fyny'r bryn oedd baglu ar draws dyn 'celain' o chwil yn y gwyll. Fe ddaeth at ei hun a phrysuro i fyny'r allt fel pe bai'n athletwr o fri.

Cyrraedd y gwesty i 'You have inspired us. We are so sorry that you lost...' Cawod a chyrraedd y gwely yn ystod yr oriau mân!

Dyma faes awyr swish Lyon. Fe gefais wybod gan Flybe nad oedd lle i mi ar yr ehediad adref o Baris wedi'r cyfan, ond cynigiwyd ehediad o Lyon i mi (doeddan nhw ddim i wybod fy mod i yn Lyon). Yn ffodus iawn, er bod gen i oriau sbâr, fe gychwynnais yn syth rôl y brecwast tywysogaidd am y maes awyr. Roedd hi'n shambles llwyr yno, ac fe fuon ni'n ciwio am dros ddwy awr i 'tsiecio i mewn', wedyn oes arall i fynd heibio'r prosesau diogelwch. Roedd yr ehediad ryw awr yn hwyr yn cychwyn o'r herwydd, a phawb wedi bod yn sefyll mewn ciw, heb ddiod na bwyd na dim, am oriau. Ond o leiaf roedd yna ehediad, a chyrhaeddwyd Birmingham jest mewn pryd i mi golli'r trên!


Roedd gen i daleb (anrheg gan rywun annwyl roeddwn wedi bod yn ei chynorthwyo droeon) i gael pryd o fwyd yng Ngwesty Cymru. Roeddwn wedi gorfod gohirio'r pryd ymhell wedi dyddiad cau'r daleb, oherwydd yr helynt mawr a gefais am ddeufis a mwy efo fy nannedd. Ond nawr roedd y dant wedi'i dynnu, a phethau'n mendio'n reit ddel. Mor braf oedd cael mentro ar fwyta pryd moethus o'r diwedd, a'r goron ar y noson oedd y pwdin cyrens duon. Am flas gwirioneddol arbennig. Ewch amdani os ydych yn Aber.

Dyletswydd yn galw! Trip y Garn a'r Noddfa i Lanuwchllyn. Bwyd ardderchog yn yr Eryrod, gyda llaw.

Fe wnaeth pawb fihafio ar y trên bach ar hyd y llyn o'r Bala (gan gynnwys y tedis hyn oedd yn mynd am dro efo'u perchnogion o Loegr) - er mai Holy War oedd enw'r injan.

Canolfan 'Byd Mary Jones'

Yn y fynwent, dyma fedd Bob Tai'r Felin - canwr gwerin yr wyf yn cofio fy mam a nhad yn sôn amdano, ac a anfarwolwyd fel 'Taid' yn y ffilm 'Noson Lawen'

Adref yn ôl, a barcud yn ymweld â ni sawl gwaith - wedi cymryd at y polyn ffens ar dop y cae.

Noson braf yng Nghlarach, a phlant o'r maes carafanau yn mwynhau'r machlud, a diod oer, braf.

Dyma fentro ar noson arall i gael llun o Graig y Fulfran i gyfeiriad y dre, a'r tarth yn codi o'r môr wrth iddi oeri.

Er yr holl deithio, roeddwn i'n llwyddo i wneud tipyn o waith (gan gynnwys ar yr awyren a'r trenau!). Serch hynny, roedd cwpwl o luniau roeddwn angen eu tynnu ar gyfer y llyfr nesaf, felly ar ddiwrnod bendigedig (un o'r ychydig ddyddiau go iawn o fendigedig yma yn ystod y cyfnod) dyma Marian a finnau yn mynd ar wibdaith i Sir Benfro - i Gwmyreglwys ac Abereiddi i dynnu lluniau yn ymwneud â hanes tywydd garw. O deithio mor bell, fe fyddai wedi bod yn wirion i beidio mentro mymryn ymhellach...



Trwyn Strwmbwl

Garn Fawr

Melin Tregwynt

Y Stryd - Abereiddi

Plymio - Abereiddi. Dyma'r "Blue Lagoon" - hen chwarel, a lleoliad cyrsiau 'coasteering', a man lle cynhaliwyd cystadleuaeth blymio 'Red Bull' unwaith.

Kayaks yn erbyn yr haul, Abereiddi

Porthgain, ac amser swper - pysgod a sglodion o'r caffi bach arobryn ar ben draw'r cei.

Taith i Lundain wedyn i Marian gael mynychu un noson o'r Proms, ac i ni'n dau weld arddangosfeydd y V&A. Wrth i ni gerdded fel fflamia i lawr y stryd, sylwi ar hwn. Fe wyddoch pa geddoriaeth a ddaeth i'r cof.

Rôl bod yn y ddinas fawr ddrwg, beth gwell nag awel y môr yn Ynyslas - a gweld nifer fawr o wylwyr y glannau yn gosod tâp o gwmpas hen ffrwydron! Ond doedd y cŵn yma ddim yn poeni am gael eu chwythu i ebargofiant.

Er bod gennym, am gyfnod o leiaf, ein barcud ar ben polyn, doedd hynny ddim yn nadu pla o gwningod gwyllt rhag mentro i'r ardd a cheisio gwneud tyllau o dan ein lawnt. Yn wir, rwy'n amau mai cysgod y barcud yn y cae a wnaeth iddynt ffoi i ddiogelwch cymharol ein border bach.

Noson arall hyfryd, ond rhyfedd o oer, ac i ffwrdd a ni i Nant-y-moch a rownd i Gwm Ceulan, man anghysbell ond prydferth iawn uwchben Tal-y-bont. Peidiwch mentro yno os nad ydych yn gallu bacio car, neu os oes gennych ofn uchder wrth yrru.

A hithau nawr yn ddechrau Awst, roedd hi'n bryd troi ein golygon tuag at yr Eisteddfod Genedlaethol yn y Fenni. Roedd cyfrol 'Llangrannog a fi' Steff Jenkins wedi cyrraedd drwy'r post, ac roeddwn ymhlith pethau eraill, yn chwilfrydig i weld sut oedd y clawr (ffoto gen i) yn gweithio i dynnu sylw darllenwyr.

Ar y ffordd i lawr yno, dyma oedi yn Nhrefeca i weld yr arddangosfa o greiriau Hywel Harris. Dyna i chi 'arbrawf' hunan-gynhaliol difyr oedd i'w gael yn Nhrefeca bryd hynny. Peiriant 'trydaneiddio' aeth â mryd i, gan ei fod yn 'gwella' moelni, y ddannoedd, a henaint, ymhlith pethau eraill.

Nid nepell o Dalgarth / Trefeca mae Llyn Syfaddan (Llangorse Lake)
Yn y llyn mae ynys a wnaed gan ddyn, ac olion yn mynd yn ôl i'r cyfnod cyn-hanes.

Ger y rhaeadr yn Llangynidr oedd ein llety am dair noson. llecyn hyfryd, er bod hi'n cymryd amser i ymgyfarwyddo â rhuo'r afon!

Dyma fentro i Faes yr Eisteddfod ar y dydd Iau - siwrne hwylus ar fws wennol - er mwyn cynnal sesiwn arwyddo 'Ceredigion: wrth fy nhraed' ar stondin y Cyngor Llyfrau. Diolch i chwi a brynodd gopi - gobeithio bod y gyfrol wedi plesio.

Roeddwn i yno hefyd i fynychu lansio 'Archaeoleg Ucheldir Gwent' gan Frank Olding. Cyfrol ddifyr dros ben gan y Comisiwn Henebion, ac yn llawn o luniau gwych gan eu ffotograffydd Toby Driver.

Ys gwn i pwy yw hwn, yn fidlan efo'i ffôn?!

Dyna fentro gofyn i Brif Lenor yr ŵyl am gael tynnu ei lun wrth iddo yntau orffen llofnodi ei gyfrol 'Cai'.

Crwydro dipyn wedyn efo fy nghamera i weld beth arall a welwn...


Robin Huw Bowen

Y Lle Celf

Mari Thomas yn y drych

Ruth Jên

Debbie Edwards - dylunudd y goron

Het gan Alison Todd

Arglwyddes Llanofer

Mynd i gig Huw Chiswell

Aros am y band, a mwynhau

Ffans Band Pres Llareggub

Band Pres Llareggub

Huw Chiswell

Bore dydd Sadwrn, a ninnau'n gorfodi ein hunain i godi er mwyn gwneud lle i'n gwell yn y bwthyn bach clyd ger yr afon, a chychwyn ar hyd llwybrau hir a chul, a phrydferth, nôl adre -

Afon Wysg ger Crughywel

Y bont enwog

Eglwys Partrishow

Eglwys 'gam' Cwm-iou

Llanddewi (Nant Hodni) / Llanthony

Y Priordy

Sioe Llanthony a'r Cyffiniau

Enw addas i'r fan hufen iâ lleol yma

Eglwys Capel y Ffin

Capel y Bedyddwyr, Capel y Ffin

Gan fod drws y capel wedi'i gloi, roedd yn rhaid bodloni ar dynnu llun o flodau ffresh y tu mewn yn pwyso ar flodau gwydr chwarel y ffenest. Symbolaidd iawn!

Bwlch yr Efengyl - ffordd gul a serth sy'n arwain o Gapel y Ffin at un o olygfeydd harddaf Cymru. Dywedir bod modd gweld naw sir o'r top.

Dyffryn Gwy

Hufen iâ a phaned yn y Gelli Gandryll, cyn troi am adre, a chymylau a glaw. 'Don't take me home, please don't take me home...'

Yn ôl fy arfer, wele fachlud Clarach i gloi. Diolch o galon am ddarllen mor bell â hyn.

June 16
01st July 2016 - 0 comments

It's the 1st of July, and the day to remember the start of the Battle of the Somme.

Here's my late Uncle Edward, in France, with two of his comrades in arms - including a soldier from the Commonwealth (I believe he's from India). This picture makes me weep, not just for the massive unnecessary loss of life in a war that spread from something containable to a worldwide disaster - as countries blindly enacted their suicidal pacts - but also because of what's happening now in Britain, and our own march towards racism, rift and economic suicide.

To mundane matters...
June was a total wreck of a month as far as work goes - all because of a frightful toothache / abscess, the overpowering pain of which denied me the capacity to think or concentrate on anything. I bid farewell to the tooth on the last day of the month.

I did manage some work, and a flying visit to the football in Bordeaux, the excitement of which anaesthetised the pain somewhat, at least for a day!

Bordeaux Stadium

A booze-snooze prior to the game for some!

C'mon Cymru!

Bye beautiful stadium

The famous reflective pool in Bordeaux

Hide and seek at the flea market


Pied Piper of Aberystwyth

A rainbow which appeared behind our house the day after the shocking assassination of Jo Cox.

To close - yes, despite the shocking referendum vote and it's ghastly aftermath, the world does still revolve around the sun, not the head of Michael Gove or Boris.
16 Mehefin - June
01st July 2016 - 0 comments

Mae'n Orffennaf y cyntaf, ac yn amser priodol i gofio am frwydr y Somme, a ddechreuodd union gan mlynedd yn ôl. Dyma fy 'Yncl Edward' (ar y dde i'r llun) gyda dau o'i gymrodyr. Mae'r darlun mor ddwys heddiw, a'n gwlad yn cael ei arwain yn ddall ac yn styfnig di-droi-yn-ôl tuag ar hunanladdiad cyfansoddiadol, economaidd, a hiliaeth. Tybed be fyddai Yncl Edward, a'i gyfaill o filwr o'r India yn meddwl am hyn oll? Ys gwn i a fyddai ef am ein rhybuddio mai dewrion dan arweiniad asynod oedd y milwyr, ac mai agwedd styfnig arweinwyr y gwledydd o gadw at hen gytundebau, dim ots am y canlyniadau hunan-ddinistriol, a'n harweiniodd at gyflafan fyd-eang?

At bethau bach bywyd...
Does gen i ddim i'w adrodd am fis Mehefin, heblaw fy mod i wedi methu gwneud y nesa peth i ddim oherwydd ddannodd arteithiol ac abscess. Sut yr oedd peth mor fach yn gallu achosi'r fath boen, a'r boen yn ei sgil yn golygu methu meddwl na chanolbwyntio nac ysgrifennu, wn i ddim. Ond dyma'r mis mwya di-fudd ers i mi droi'n hunangyflogedig! Tynnwyd y rhan fwyaf o'r dant ar ddiwnod ola'r mis.

Serch hynny, fe wnes i ychydig o waith, a llwyddo i fynd i weld gêm bel-droed yn Bordeaux! Mae cyffro pêl-droedaidd yn anesthetig penigamp - am ychydig oriau o leiaf!

Stadiwm newydd Bordeaux

Adfer eu nerth cyn y gêm

C'mon Cymru!

Ffarwel stadiwm annwyl

Pwll adlewyrchol enwog Bordeaux

Chwarae cuddio rhwng y bric a'r brac


Pibydd hud yng Nghastell Aberystwyth

Enfys a ymddangosodd wedi'r storm, y diwrnod ar ôl llofruddiaeth Jo Cox.
Llun newyddion yr wythnos yn Golwg.

Ac i brofi bod y Ddaear yn dal i droi o gwmpas yr haul, nid pen Gove na Boris, wele - machlud Clarach!
Tu ôl i'r silff
14th June 2016 - 0 comments
Mae hydoedd ers i mi dynnu'r lluniau hyn (a mwy!) ar gyfer y BBC, sef cip y tu ôl i'r llen wrth i'r ffilm 'the Library Suicides / Y Llyfrgell' gael ei ffilmio yn y Llyfrgelll Genedlaethol.

Braf iawn yw eu gweld nawr ar wefan Cymru Fyw, wrth i ddyddiad dangosiad cyntaf y ffilm nesau!

Llongyfarchiadau mawr i Euros Lyn a Fflur Dafydd, ac i'r criw a'r actorion i gyd - roedd hi wir yn bleser cael bod ar y set efo chi am ychydig ddyddiau.

Edrychaf ymlaen yn fawr iawn at weld y ffilm ar y sgrin fawr.


Nice to see these behind-the-scenes photos of the making of the 'the Library Suicides / Y Llyfrgell' on the BBC website. The film will have it's premiere in the Edinburgh Film Festival, and there will be a special screening during the National Eisteddfod in August.

Congratulations to Euros Lyn, Fflur Dafydd and the actors and crew - it was a true privilege and preasure to have been on set with you all for a few days.

Looking forward to viewing the film itself on the big screen!
16 May
31st May 2016 - 0 comments
A thunderingly good Welsh folk concert kick started the month, marking the contribution made by Phyllis Kinney and the late Dr Meredydd Evans to the field. 'Rocet' Arwel Jones presented Phyllis and her daughter, Eluned Evans, with a copy of 'Merêd: dyn ar dân'.

I took the cover picture during the first St David's Day parade in Aberystwyth, and it's probably the most emotionally charged picture I've ever taken. I was jostled a little while trying to take a set-up pose, and so I had to shift around to get what turned out to be a moving and natural picture of Dr Evans reacting to some excited children who were ready to take part in the event.

Most of the month was spent chasing diminishing returns as the research work on the next book draws slowly to it's conclusion. However a couple of small commissions brought about a welcome change of scenery and a little income to keep the wolf from the door as the other work progresses.

One of the jobs took me to Pembrokeshire and the south of Ceredigion, and as the weather was fine, I made the most of my time by taking pictures of a few places I'd missed out on during previous jaunts.

Dewi Emrys memorial at Pwllderi

St Dogmael's and Cardigan across the river

Melin Trefin

And another, slightly more thoughtful view

Neuaddlwyd - Madagascar missionary memorial and interesting field opposite the chapel. I don't know whether the field was planted with trees (they seem rather too close together), or vines, or ?

I'm proud of these potographs - the artist Aneurin Jones, and poet and farmer Emyr Jones 'Oernant'. Many thanks to both for allowing me to take their portraits.

Aneurin Jones at home

Emyr Jones, 'Oernant'

St David's Cathedral on an amazingly sunny day. I've visited often, but as far as I remember, this was the first time the sun smiled upon my visit.

It would be a strange and barren month if I hadn't taken any pictures for the local community newspaper, or the local chapel newsletter and website.

Here are some ladies from Capel y Garn preparing a bread and cheese lunch in aid of the Christian Aid Appeal. £400 was raised to help the poorest inhabitants of Bangladesh.

I like the challenge of taking and making portraits, and a lovely half day was spent at Llangrannog taking pictures for Steff Jenkins's autobiography. Marian and I then had a lovely lunch at the beach cafe in the village. What a hard life ;-)

We both had an interesting visit to the Dyfi Osprey Project to take a few pictures of Alwyn Ifans for the magazine 'Golwg'. Marian is now an avid follower of their 'chick-flick' streaming from the nest!

The inevitable journey 'up north' to visit family, and the Vale of Clwyd looked wonderful in the sunshine.

Back down to Carmarthen on Bank Holiday Saturday and a very tasty lunch at the new Welsh Centre yr Atom . It was carnival day, and so I snapped a few pictures in passing, before the heavens opened and the thunder clapped.

On the way back home, the road was blocked off by a Mansel Davies lorry and a fire engine. We heard on the news that there had been severe flash flooding there.

As is my habit, I'll leave you with a Clarach sunset (or two). A tranquil end to a thunderous month.

Mai 16
31st May 2016 - 0 comments
Cyngerdd gwerin penigamp i ddathlu bywyd Meredydd Evans, draw ym Mhontrhydfendigaid, agorodd y mis. Roeddwn yn falch o gael mynychu'r noson am nifer o resymau, gan gynnwys cael gweld Arwel 'Rocet' yn cyflwyno'r gyfrol 'Merêd: dyn ar dân' i Phyllis ac Eluned.

Fe dynnais lun y clawr adeg Parêd Gŵyl Ddewi cyntaf Aberystwyth, pan oedd Merêd yn 'dywysydd' yr orymdaith. Fe wnes i ofyn iddo aros am ennyd cyn cychwyn, er mwyn cael tynnu ei lun, ac fel roeddwn i am bwyso'r botwm, fe wthiodd dau ffotograffydd 'go iawn' heibio fi a blocio'r shot (gan fy ngwthio o'r neilltu efo'u penelin!). Rwy'n hynod ddiolchgar iddynt, oherwydd erbyn i mi gael y cyfle i gamu draw i'r ochr ac ail-fframio, nid llun ffurfiol, gwenu i'r camera, oedd ar gael, ond yr ennyd hyfryd naturiol hon, wrth i Merêd sylwi ar un o'r plant bach oedd yn troi o'n cwmpas.

Defnyddiwyd y llun fel cefndir gwobrau gwerin R2 yng Nghanolfan y Mileniwm (y munudau 'ffotograffig' mwya emosiynol erioed i mi), yn sail i waith celf wedi'i gyplysu efo geiriau Rocet, mewn amryw deyrngedau yn y wasg, a nawr ar glawr y llyfr a olygwyd gan ei ferch, Eluned. Fuodd erioed y fath fraint i hen dynnwr lluniau o Gymro Cymraeg?

Mae sôn am gael gŵyl flynyddol yn y Bont i hyrwyddo canu gwerin Cymraeg. O ymateb pawb, rwy'n tybio y byddai'n fenter werth chweil.

Mis o fod â'r trwyn ar y maen o ran paratoi cynnwys y llyfr nesaf oedd Mai yn bennaf, ynghyd ag ychydig o waith comisiwn er mwyn cadw'r blaidd o'r drws tra mae ymchwil ar gyfer y gyfrol yn rhygnu 'mlaen.

Arweiniodd peth o'r gwaith hwnnw ni draw i Sir Benfro a godre Ceredigion, a chan fod y tywydd yn reit ffafriol, roedd cyfle i dynnu ambell dirlun a phortread ar y ffordd.

Cofeb Dewi Emrys uwchlaw Pwllderi

Llandudoch, ac Aberteifi ar draws yr afon

Melin Trefin

A hwn, sydd yn fwy arwyddocaol.

Doedd gen i ddim llun o gofeb cenhadon cyntaf Madagascar (cynhyrchodd cwmni Unigryw raglen 'Dylan ar Daith' - os cofiaf yn iawn - am eu hanes trist sbel yn ôl), felly fe oedais ger capel Neuaddlwyd er mwyn cofnodi'r gofeb, ond yr haul ar y cae ar draws y ffordd dynnodd fy sylw yn fwy na'r angel ar ben y garreg.

Rwy'n falch iawn o'r ddau bortread yma, sef yr arlunydd Aneurin Jones, y mae gen i lun anferth ganddo yn hongian acw ers blynyddoedd mawr, a'r bardd a'r amaethwr adnabyddus Emyr Jones 'Oernant'. Diolch yn fawr i'r ddau am eu croeso, ac am adael i mi dynnu eu llun.

Aneurin Jones yn ei gartref yn Aberteifi

Emyr Jones, 'Oernant'

Am y tro cyntaf erioed (o leiaf pan oedd camera gen i), roedd hi'n fendigedig o heulog wrth i ni ymweld â Thyddewi, ac fe gefais luniau lliwgar braf o'r lle cyn troi am adre.

Eglwys Gadeiriol Tyddewi - St David's Cathedral

Mae'n fis rhyfedd iawn os nad wyf wedi tynnu llun ddigwyddiad ar gyfer papur bro Y Tincer, neu 'Gair o'r Garn' - cylchgrawn yr ofalaeth. Roedd y Garn yn un o'r capeli Cymraeg cyntaf i greu gwefan, ac mae'r wefan a'r cylchgrawn yn cyrraedd ymhell, bell y tu hwnt i ffiniau'r ofalaeth a'r capeli cysylltiedig. Mae llun 'iCON' gen i o Soar y Mynydd (yn rhan o arddangosfa Wynne Melville Jones, yng Nghanolfan Aur Rhiannon yn Nhregaron) sy'n fyfyrdod ar y syniad yma o dechnoleg / adeiladau / neges crefydd.

Mae cyfraniad ymroddedig criwiau bach (erbyn hyn) y capeli yn anghymesur o fawr o ystyried nifer yr aelodau - cyfraniadau i sawl agwedd o fywyd y gymuned leol, ac i elusennau sy'n gweithredu'n fyd-eang.

Dyma griw o 'ferched y Garn' a aeth ati i baratoi cinio 'bara a chaws' yn y capel, pryd y codwyd £400 tuag at apêl Cymorth Cristnogol i helpu trigolion tlotaf Bangladesh.

Er nad wyf yn aelod o gapel, rywsut rwy'n ffendio fy hun o dro i dro yn cynorthwyo ar 'ochr dechnegol' pethau, gan fod fy nghefndir cyfrifiadurol a chlyweledol (a'r ffaith nad wyf yn gallu dweud 'na') yn gallu bod o gymorth weithiau. Gosodwyd system taflunio di-wifr yno yn lled ddiweddar, a'r bedydd tân i mi oedd ei ddefnyddio ar gyfer y gwasanaeth Cymorth Cristnogol.

Rwyf wedi sôn sawl gwaith yn y blogiau hyn fy mod i'n hoff o dynnu portreadau. Treuliais hanner diwrnod hyfryd i lawr yn Llangrannog, yn tynnu llun clawr llyfr am hanes Steff Jenkins, ac yna manteisio ar y cyfle i gael cinio bach hyfryd efo Marian, ein dau yn eistedd fel Siôn a Siân i lawr y tu allan i'r caffi ar fin y traeth.

Cafwyd awr bach ddigon difyr hefyd yn ymweld â safle 'Gweilch Dyfi' i greu portread o Alwyn Ifans ar gyfer cylchgrawn Golwg. Lle cynt doedd gen i ddim ond mymryn o ddiddordeb yn hanes yr adar, rwyf nawr yn dilyn eu hynt a'u helynt bron yn ddyddiol!

Rydym fel arfer yn ymweld â'r teulu yn y gogledd-ddwyrain o leiaf unwaith y mis, a'r tro hwn (wrth gyrraedd o leiaf), roedd hi'n braf iawn dros un o fannau harddaf Cymru, sef Dyffryn Clwyd.

Wrth alw yng Nghaerfyrddin ar ddydd Sadwrn Gŵyl y Banc, gwelwyd bod Carnifal y dref ar fin cychwyn ar orymdaith ar hyd y stryd, felly dyma gipio cwpwl o snaps cyn cael cinio hynod o flasus yn yr Atom, canolfan Gymraeg 'tref hynaf Cymru'. O fewn munudau fe ddaeth yn law eithriadol o drwm. Gobeithio bod yr orymdaith wedi cyrraedd man diogel cyn i'r glaw tyrfau eu cyrraedd!

Ar y daith adre, roedd y ffordd wedi cau ym Mhencader, gyda thancer Mansel Davies ac injan dân yn llenwi'r ffordd, a hanes fod tai a busnesau wedi'u heffeithio'n arw gan lifogydd.

Yn wahanol iawn i bawb oedd yn cymryd rhan yn y cyngerdd yn y Bont, ni allaf ganu nodyn mewn tiwn, felly rwyf am 'ganu'n iach' yn fy ffordd arferol, gyda lluniau o'r machlud o Glarach - un llun yn edrych draw i gyfeiriad Eryri, a'r llall yn syth i wyneb yr haul.

Ebrill - April 16
05th May 2016 - 0 comments

Rali hen foduron yn ardal Aberystwyth - Vintage motoring rally.

Ers i 'Ceredigion: wrth fy nhraed' gael ei gyhoeddi ym mis Mawrth, rwyf wedi bod wrthi'n hyrwyddo'r gyfrol, ond yn bennaf yn ymchwilio ar gyfer cyfrol newydd, hollol wahanol.

Un 'loddest' ffotograffig yn unig a gafwyd yn ystod y mis, sef croniclo'r gynhadledd 'Llenyddiaeth ar Draws Ffiniau' a gynhaliwyd ym Mhrifysgol Aberystwyth.

Sjón - awdur o Wlad yr Iâ : Icelandic author.

Owen Sheers - yn cadeirio sesiwn ar orthrwm yn erbyn rhyddid mynegiant : Owen Sheers who chaired a session on the suppression of free speech.

Patrick McGuinness - darlith gyhoeddus : keynote public lecture

Profiad rhyfedd oedd disgyblu fy hun i beidio mynd allan i chwilio am luniau ar gyfer 'Ceredigion' ond i ganolbwyntio ar chwilio am luniau gan bobl eraill! Serch hynny, roeddwn i'n methu maddau cwpwl o fachludoedd.

Fel rhan o'r chwilio am luniau fe fues i mewn cyfarfod mawr yn Llundain i gwrdd â llyfrgelloedd lluniau. Roedd yn gyfarfod ardderchog, ac fe wnes i sawl cysylltiadau newydd yn y maes, a fydd, gobeithio, yn fuddiol ar gyfer y dyfodol. Fe fues i hefyd am ddiwrnod yn cyflwyno ffynonellau lluniau i olygyddion rhai cylchgronau Cymraeg.

Y Smithfield yn Llundain : London's Smithfield Market

Fe fues i ar ymweliad teuluol - pen-blwydd, i Sir Ddinbych, via Nant Gwrtheyrn a godre'r Wyddfa.

Roedd hi'n amhosib osgoi'r etholiad...

Elin Jones (Plaid Cymru) yr unig ymgeisydd a welson ni ar ein stad o dai : the only candidate we saw canvassing on our housing estate.

Pan aeth y gwaith o flaen y cyfrifiadur yn drech, fa aeth Marian a finnau i Fwlch Nantyrarian am awyr iach a phaned.

Edrych i lawr ar hyd Cwm Melindwr : looking down at Cwm Melindwr

Llinellau : Lines

A dyna'r mis. Nid yw'n swnio'n fawr o ddim, ond dw i'n teimlo fel taswn i erioed wedi bod mor brysur.

I gloi - y machlud o Glarach (pwy fuasai'n meddwl!


April was incredibly hectic, with research work for a new book and the remnants of the promotion schedule, such as talks and signings for 'Ceredigion: at my feet' squeezing out almost any hope of relaxation.

It is still a culture shock that I don't need to venture out constantly in seach of 'Ceredigion' pictures. I had only one photo binge, and that was covering the 'Literature Across Frontiers' conference at Aberystwyth University. All other photos, which are few and far between, were taken in the line of 'other duties'.

The picture research entailed a visit to London to a kind of speed dating conference for researchers and picture libraries. It was held at King's Place, not far from King's Cross, along one of the old waterways, around the bend from the Canal Museum. It was a very interesting and fruitful day, and it was a genuine pleasure to meet so many like-minded people.

Diolch am ddarllen
Thanks for reading

Mawrth 16 March
04th April 2016 - 0 comments
Mis Mawrth. Wn i ddim ble i ddechrau!

[English follows, below]

Yr Hen Goleg a'r Prom, Aberystwyth.
The Old College and Promenade at dusk, Aberystwyth.

Lansio'r llyfr! Cyflwyno copi i Elin Jones, Aelod y Cynulliad dros Geredigion.
Launching 'the' book: presenting Elin Jones, the Ceredigion AM with a copy. (Llun/photo Simon Evans)

Ymddangosodd fy llyr 'Ceredigion: wrth fy nhraed / at my feet' yn ystod wythnosau olaf Chwefror, gan gyrraedd rhif 4 yn y 'siartiau gwerthiant' am y mis hwnnw.

Llyfr dwyieithog ydyw sy'n cynnwys bron i 300 o luniau o Geredigion, rhai yn dod o gasgliadau'r Llyfrgell Genedlaethol neu gan unigolion, ond y mwyafrif yn ffotograffau wedi'u tynnu gennyf i dros y 3 - 4 blynedd diwethaf, fel rhan o'r "prosiect mawr" i geisio dod i adnabod y sir a dal ei rhin gyda 'nghamera.

Lansiwwyd y llyfr yn y Drwm, Llyfrgell Genedlaethol Cymru ar ddechrau' mis Mawrth, gyda'r lle'n orlawn - diolch o galon i bawb ddaeth i gefnogi, rwyf mor ddiolchgar i chi am wneud y noson yn un gwerth chweil.

Cafwyd sylw anhygoel i'r gyfrol yn y wasg Gymraeg ac ar y teledu a'r radio, gydag ymateb gwych i'r gyfrol gan adolygwyr a phrynwyr. Does gen i ddim syniad beth yw'r ffigurau gwerthiant, ond rwy'n mawr obeithio y bydd y gyfrol yn gwerthu'n dda, er lles y wasg - sef Gwasg Gomer o Landysul.

Mae fy nyled yn fawr i Gomer am gynhyrchu cyfrol mor hardd, gydag ansawdd atgynhyrchu'r lluniau yn ddi-fai. Diolch i'r criw i gyd, i Elinor Wyn Reynolds am gomisiynu'r llyfr, i Luned Whelan am ei olygu a'i lywio drwy'r wasg, ac i'r criw dylunio ac argraffu am eu gwaith penigamp.

Heblaw am y Cyngor Llyfrau, fe dybiaf na fyddai fawr ddim cyhoeddi yn y Gymraeg - yn sicr ddim i safon sy'n cyrraedd disgwyliadau'r oes fodern, felly diolch arbennig iddynt hwy am eu cefnogaeth a'u nawdd..

A dyna ble'r aeth y mis i gyd bron - ymateb i alwadau i hyrwyddo'r gyfrol! Heblaw am ail-ddechrau o ddifrif ar ymchwil ar gyfer y gyfrol nesaf, a fydd yn ymddangos, os byw ac iach, erbyn y Nadolig.


March began with the launch of my book 'Ceredigion - at my feet'. The bilingual volume comprises nearly 300 illustrations, quite a few from the collections of the National Library of Wales, a couple from an old colleague, and the bulk from my own camera.

Thanks to the almost full house at the Drwm, I really appreciated the wonderful turnout, I hope that my talk and the special nibbles provided by Heather at NLW made the evening worthwhile.

There wouldn't be a book but for Elinor Wyn Reynolds taking the bold leap of faith in commissioning it, and Luned Whelan for editing and leading it along the path to completion, for all the staff at Gwasg Gomer for taking such care in the production, and for the Welsh Books Council for their role in providing technical and grant assistance. So a big thank you to all. There are many others too, who helped along the way, my old colleagues at NLW, lots and lots of people for allowing me to photograph them or their property, other photographers who provided words of encouragement when others were not so kind. Thanks everyone, you know who you are.

A dyma'r gweddill...
And here's the rest of the month...

iCON - Soar y Mynydd. Arddangosfa 'Mwy nag Adeilad', yn y Morlan.
iCON - Soar y mynydd. 'More than a building' exhibition, at the Morlan Centre.

Parêd Gŵyl Dewi, Aberystwyth

Lleuad - moon

Cychod - Aberaeron - boats

Angel yr Arfordir - Angel of the Coast

Gwylan mewn storm - Gull in a storm

Rhwyfwyr - rowers


Glawio wynebau bach - raining little faces

Eira! Snow!

Lansio Geiriadur Gomer - Geraint Lewis.
Launching a new Welsh dictionary, with the author, Geraint Lewis.

Ac i gloi yn y dull arferol - machlud Clarach.
And to close, as usual, another run-of-the-mill Clarach sunset!

Parêd Aberystwyth
09th March 2016 - 0 comments

Rhwng sesiynau arwyddo fy llyfr newyd 'Ceredigion: wrth fy nhraed' fe dynnais ychydig o luniau o Parêd Gŵyl Dewi, Aberystwyth.

Fe allwch chi eu gweld yma.

Diolch i bawb a ddaeth i Siop y Pethe a Siop Inc i brynu cyfrol.

Fe aeth y lansiad yn y Drwm (LlGC) yn dda iawn, gyda'r lle bron yn llawn i'r ymylon. Dw i'n meddwl bod pawb wedi mwynhau. Diolch o galon i bawb oedd wedi cefnogi'r noson.

In between book signing sessions for 'Ceredigion: at my feet' I managed to get a few pictures of the Aberystwyth St David's Day Parade.

If you want to have a peek, you'll find them here.

Thanks to everyone who came to Siop y Pethe and Siop Inc to purchase the volume.

The launch in the Drwm at NLW seemed to go very well, with a pretty full house, and everyone laughing where I'd hoped they would! Many thanks to everyone who supported the evening - much appreciated.
Mwy nag Adeilad - More than a Building
18th February 2016 - 0 comments

I weld y darlun cyfan, galwch heibio y Morlan Aberystwyth​ - gweithiau gan nifer o artistiaid a beirdd, wedi'u paratoi ar gyfer 10 mlwyddiant y ganolfan, yn arbennig i ysgogi myfyrdod ar y cysyniad 'Mwy nag Adeilad'.

To see the whole picture, call at the Morlan Centre, Aberystwyth. An exhibition of works by several artists and poets, celebrating the 10th birthday of the centre, prepared to encourage thought and meditation around the theme of 'More than a Building'
Llyfr Ceredigion Book
18th February 2016 - 0 comments

Rwy'n falch o allu dweud bod y llyfr 'Ceredigion: wrth fy nhraed / at my feet' wedi'i argraffu ac ar y ffordd i'r siopau!

Fe fyddaf yn lansio'r gyfrol yn y Drwm, Llyfrgell Genedlaethol Cymru, am 7 o'r gloch ar y 3 Mawrth. Cysylltwch efo Gwasg Gomer os hoffech fynychu - ebostiwch elen (at), neu ffonio nhw ar 01559 363090.

Yn ystod y noson fe fyddaf yn sôn ychydig am yr ysgogiad oedd tu cefn i'r prosiect, ac yn datgelu ychydig o hanes tynnu rai o'r delweddau sydd yn y llyfr.

Yna ar ddydd Sadwrn y 5ed, fe fyddaf yn arwyddo copiau yn Siop Inc a Siop y Pethe, Aberystwyth. Croeso cynnes i bawb.

I'm pleased to say that 'Ceredigion: wrth fy nhraed / at my feet' has been printed, and is on its way to the bookstores.

I'll be launching it at the Drwm, National Library of Wales, at 7p.m. on 3 March. If you'd like to attend, please contact Gwasg Gomer - email elen (at) to reserve a seat, or telephone 01559 363090. At the event, I'll reveal a little about the background to the project and introduce some of my favourite images.

On Daturday 5th, I'll be briefly signing copies at Siop Inc and Siop y Pethe, Aberystwyth.
At my feet
03rd February 2016 - 0 comments

In a few weeks, Gwasg Gomer will publish a new book Ceredigion: Wrth fy Nhraed - At my Feet. The book brings together a number of pictures from the National Library of Wales and photographs I've taken while exploring Ceredigion over the last few years.

Creating a book is very much a labour of love. Travelling around, I found the county, with its contradictions, variety of landscapes, and forthright, passionate people quite endearing. Getting to know "Shir Aberteifi" a little better – creating a feeling of belonging – has been a very worthwhile experience, easily making up for all the effort involved. The book isn't a pictorial catalogue of every village and town, but a journey to places which I've found visually interesting. I hope that you'll get as much enjoyment from seeing the images, whether old paintings from the Library or my own photographs, as I had in discovering or making them.

The book should be available from the first week in March, so if you're interested, keep an eye open for the pre-launch publicity.
Wrth fy nhraed
03rd February 2016 - 0 comments

Rhaid cychwyn pob siwrnai, wrth reswm, wrth ein traed, a dyna fyddaf yn ei wneud yn y gyfrol newydd Ceredigion: wrth fy nhraed - at my feet, a gyhoeddir ddechrau mis Mawrth eleni. Cychwynnodd y daith, gyda chamau bach digyfeiriad, pan adewais fy swydd yn y Llyfrgell Genedlaethol. Yna fe roddwyd hwb aruthrol i'r siwrnai gan staff hynaws Gwasg Gomer, a sodrodd fy nhraed ar lwybr cadarn wrth ofyn i mi baratoi cyfrol iddynt.

Y llyfr hwn sy'n bennaf gyfrifol am y llu o luniau o Geredigion yr wyf wedi'u tynnu dros y tair blynedd diwethaf. Roedd pwrpas i'r holl drampio a gwlychu ac oeri a phoen cefn wedi'r cyfan!

Heb os, llafur cariad yw paratoi cyfrol, ac roeddwn yn falch iawn o'r cyfle i dynnu sylw at ychydig o'r pethau yr wyf yn teimlo'n angerddol amdanynt - y cilcyn o dir lle rwyf yn byw, a'r dreftadaeth ddarluniadol a geir yn y Llyfrgell Genedlaethol. Cyfuniad yw'r gyfrol o deithiau o gwmpas y sir, yn tynnu ffotograffau o lefydd a phethau oedd yn creu argraff arnaf, a hen luniau o gasgliadau'r Llyfrgell. Argraffiadau ydyw'r gyfrol felly, wrth deithio yn ôl ac ymlaen mewn amser, a 'nôl ac ymlaen ar hyd ein ffyrdd cefn gwlad.

Fe soniaf ragor, rwy'n siŵr, wrth i ddyddiad y lansiad agosáu.

Ta ta 2015
01st January 2016 - 0 comments
Blwyddyn Newydd Dda i bawb ohonoch sy'n dilyn y blog hwn.
Happy New Year to all of you who follow this little blog.

Machlud ac enfys, Blaenplwyf

Sunset and rainbow, Blaenplwyf

Mae 2015 wedi bod yn flwyddyn brysur iawn yn bersonol ac o ran gwaith. Mae'r crwydro efo'r camera wedi mynd â fi reit o gwmpas Cymru a thu hwnt, i lefydd difyr iawn, megis at gynhyrchwyr bwydydd o'r radd flaenaf, at artistiaid, awduron, y tu ôl i'r llen yn y byd teledu, i ddigwyddiadau ac eisteddfodau, i gartrefi unigolion, ar set ffilm hyd yn oed.
2015 was a very busy year for both personal and professional reasons. Working with the camera took me to many places, to amazing food producers, artists, authors, behind the scenes on TV productions, to sporting and cultural events, into people's homes, and even onto a film set.

Along the way I've met some fantastic people including some wonderful and supportive photographers, designers and editors. I've learnt a lot during the last few years and it's not only rewarding to receive creative commissions, but also as a picture researcher to point editors in the direction of photographers who have a great eye, an interesting archive, or are specialists.

These next few weeks mark the end of one whopper of a personal project which has been the backbone of my activity for about the last three years. Then it's straight on to another project, mainly as a researcher / editor!

So the nature of this blog will probably change shortly, as I buckle down to the new challenge.
Mewn ychydig wythnosau fe fyddaf wedi gorffen prosiect personol mawr iawn, sydd wedi bod yn sail i'r rhan fwyaf o'm gweithgaredd efo'r camera ers tua tair blynedd. Yna fe fyddaf, os byw ac iach, yn symud ymlaen yn syth at brosiect sylweddol arall, ond y tro hwn yn bennaf fel ymchwilydd / golygydd!

Rwy'n rhagweld y bydd natur y blog yn newid wrth i mi ymgymryd o ddifrif â'r sialens nesaf.
Daliwch i ddilyn i weld sut y bydd pethau'n newid a datblygu!
Keep following to see how things change and develop!

Nadolig Llawen - Merry Christmas
22nd December 2015 - 0 comments
Nadolig Llawen, a diolch am alw heibio.

Merry Christmas, and thanks for calling by.

Tachwedd 15 November
08th December 2015 - 0 comments

Musée d'Orsay, Paris.

My month in pictures - mainly of a trip to Paris, on Friday 13th November. Not the best choice of weekend to visit this beautiful city, as it turned out. The pictures tell the story of my month, in all its random juxtapositions. Thanks to the many who showed concern for our wellbeing - our family and friends were there to celebrate my birthday - and your humanity touched us.

Ers sbel nawr rwyf wedi bod yn canolbwyntio yn bennaf ar orffen llyfr. Dyna bwrpas llawer iawn, iawn o'r lluniau rwyf wedi bod yn eu tynnu ers rhyw dair blynedd - rhan o broses ymchwilio, meddwl am y pwnc, dysgu crefft, a gwireddu'r syniad (gobeithio!) mewn print maes o law.

Mae ambell i "job" yn dod i'm rhan, sy'n hynod ddefnyddiol ar sawl ystyr, nid yn unig o ran yr ochr fusnes, ond hefyd oherwydd eu bod fel petai wastad wedi plethu yn naturiol i'r patrwm mwy sydd gen i ar y gweill.
Diolch i'r rhai sy'n dod ataf am luniau.

Roedd Tachwedd tipyn yn wahanol i'r arfer.

Fe aethom fel teulu a ffrindiau o sawl cyfeiriad i Baris i 'ddathlu' carreg filltir 'y bus pass' yn fy mywyd. Roeddwn yn llawn teimladau cymysg - yn flin fy mod yn 'hen', ond yn falch fy mod yn cael y fraint o heneiddio; yn flin iawn efo agweddau 'ageist' a glywais amdanynt, ond yn falch fy mod i, yn erbyn ffactore, y gallu gweithio; yn flin bod "henaint" heb ddod ei hunan, ond yn falch bod fy iechyd cystal; yn difaru nad oeddwn wedi cwblhau mwy o'r llyfr cyn gadael, ond yn falch bod gen i deulu a ffrindiau mor dalentog a hwyliog a chlên i rannu profiad Paris gyda hwy.

O fewn oriau i gyrraedd, tra roedd dau o'r criw yn y gêm bêl-droed yn y Stade de France, fe ddaeth ton o ofn dros y ddinas, ac fe ysgubwyd ninnau ganddo hefyd.

Dioch i'r drefn fe ddaethom adref ar y dydd Llun yn ddi-anaf, ond yn syber iawn ein hwyliau. O fewn dim roeddwn yn ôl yn gweu'r patrwm gwaith unwaith yn rhagor. Roedd pethau yn ôl i normal, ond eto doeddan nhw ddim.
Diolch i bawb - llu ohonoch, a gysylltodd yn uniongyrchol, neu drwy'r rhwydweithiau cymdeithasol yn holi amdanom. Roeddem oll yn gwerthfawrogi eich consyrn yn fawr iawn.

Mor rhyfedd, ac abswrd yw bywyd ar brydiau. Fe adawaf i'r lluniau adrodd eu stori.

Dechreuodd y mis gydag angladd merch ifanc a'n gadawodd degawdau yn rhy fuan. The month began on an exceedingly sad note.

Machlud o liwiau trist tywyll ar y ffordd adref. Darkness descends as we return home.

Tân gwyllt yn y glaw mân. Bang bang, fireworks over the Dyfi.

Cyrraedd Paris, a'r olygfa ger ein gwesty. We arrive in Paris to this view from near our apartment.

Noson braf a'r awyrgylch yn ein hannog i ymlacio o'r diwedd, a mwynhau'r profiad o fod mewn man hudolus. Tynnwyd y llun hwn bron yr union amser y bu i'r hunanfomwyr danio eu ffrwydron y tu allan i'r stadiwm. A beautiful evening and we begin to feel the vibes and allow ourselves to relax after a very stressful time. Almost to the minute that these pictures were taken, the bombers struck outside the stadium.

Bore dydd Sadwrn, a heddlu arfog ar y strydoedd ger y gwesty. Saturday, and armed police are everywhere.

Diffodd y goleuadau ar y tŵr fel arwydd o barch. Lights out as a sign of respect.

Prynhawn dydd Sul - taith ar hyd y Champs-Élysées. A Sunday stroll along the Champs-Élysées.

Y farchnad Nadolig anferth ar gau. The Christmas market remains closed.

Charles de Gaulle

Arddangosfeydd Paris Photo ar gau. The reason I chose Paris - but the exhibitions are now closed.

Ddim yn ddoniol, nagydi.

Ein criw ni yn oedi ar lan yr afon. We are but passing shadows here.

Cofeb i'r Ffrancwyr a frwydrodd dros Rwsia. The French who fought to help Russia.

Cofio'r hil-laddiad Armenaidd. Remembering the Armenian genocide.

Dino ar y don.

Tonnau o heddlu yn gwibio'n ddibaid ar draws y ddinas. Endless streams of police vehicles.

Diod llachar i gloi (ond nid i fi).

Yn ôl yng Nghymru, a Gruff a'i ffrind yn syrffio mewn storm ger Cricieth. Back home and the surf is up at Cricieth.

Noson i gofio y Diweddar David England, yn Ysgoldy Bethlehem, Llandre. An evening to honour the memory of the late David England.

Greg, a chôr Ger y Lli

Joban fach, ond oriau maith yn cadw i fyny efo Eisteddfod Clybiau Ffermwyr Ifanc Cymru yn y Neuadd Fawr Gweler y set i Gymru Fyw) A behind-the-scenes look at the Young Farmers Eisteddfod for the BBC.

Noson deyrnged i'r diweddar Athro John Rowlands yng Nghapel y Garn. An evening to honour the memory of the late Professor John Rowlands at Capel y Garn.
Anrheg Nadolig - Christmas present
09th November 2015 - 0 comments
Mae'r cynnig nawr wedi gorffen.
The offer has now closed.

Y ddwy fydd yn derbyn yr anrheg Nadolig yw...
The two who'll receive the Christmas present are...

Siân Thomas & Delyth Evans.

Diolch i bawb ymatebodd / Thanks to all who responded.

Nadolig Llawen i chwi oll!


[scroll down for English text]

Ar awel


I ddathlu cyrraedd dros 3,000,000 o 'hits' rwyf am ddangos fy ngwerthfawrogiad drwy gyflwyno print i ddau o fy 'nilynwyr' (Twitter neu FB).

Er mwyn cael siawns i dderbyn print maint A3 (fydd heb y logo hawlfraint hyll!), gadewch sylw ar waelod y postiad hwn yn datgan pa lun fyddai orau gennych, "Ar awel" neu "Cysgodi", gyda manylion cyswllt o rhyw fath (e.e. @enw trydar, cyswllt FB, neu enw/ebost). Fe fydd y cyfeiriadau yn cael eu gosod mewn 'het', ac fe fydd y 2 enw cyntaf a ddaw allan yn derbyn print A3 heb ei fowntio, fel anrheg Nadolig. Un cynnig yn unig, os gwelwch yn dda!

Mae gennych tan Rhagfyr 1af i adael neges.

Pob hwyl arni!


I promised to give away a print if I ever reached the 3,000,000 'hits' mark on my photos. That figure is now a dot in the rear view mirror, and it's time to deliver. I've got two A3 unmounted prints to give away (minus the ugly copyright notice!) to a couple of my Twitter and FB 'followers'.

For a chance of receiving one, leave a message at the end of this stating your preferred picture "Ar awel" [On a breeze] or "Cysgodi" [Sheltering], and some form of contact address (e.g. twitter name, FB name or name/email address). All the names will go into a 'hat' and the first 2 drawn will receive a print. Only one 'go' each, please!

To ensure that your name goes into the hat, make sure that you're following me on FB or Twitter (twitter = @traedmawr).

You've got until 1st December to leave a message.